Heerhugowaard

Wat maakt Heerhugowaard Energiezonnig?

Sinds 1981 voert de gemeente Heerhugowaard een energiebeleid dat gericht is op besparing, duurzame energie en een efficient gebruik van de werkelijk benodigde energie. In die volgorde volgens de Trias Energetica.
Dat resulteert in allerlei projecten, vaak met een vernieuwend karakter.

Voorbeelden: besparingsacties in eigen gebouwen, energiezuinige eigen nieuwbouw, Energiemanifestaties in Middenwaard, 10 zonnewoningen in de wijk Butterhuizen (1991), stimulering zonneboilers en zonnepanelen. En niet in het minst: een CO2-neutrale wijk 'Stad van de Zon'.


Toch nog aardig gelukt
Het in november 1982 in gebruik genomen gemeentehuis van Heerhugowaard is in 2005-06 volledig gerenoveerd, uitgebreid en gecombineerd met een nieuwe bibliotheek.
Het leek geheel mis te gaan met de energiezuinigheid, door een vroegtijdige architectenkeuze op basis van (te) veel glas. Maar dankzij flink inspreken is het plan aardig verbeterd. De isolatiewaarde van het glas is verhoogd, de slechte (ongeisoleerde) aluminium kozijnen in het bestaande deel zijn alsnog vervangen, de nieuwbouw is goed geisoleerd, het (veel) toegepaste glas heeft een zeer lage U-waarde en weert tevens een groot deel van de zon en met een warmtepomp met gebruik van bodemopslag gaat het geheel verwarmen en koelen. De warmte is hierdoor redelijk geregeld, maar ook aan de verlichting is van alles gedaan. De elektriciteit voor de hele gemeentelijke organisatie bestaat voor 100% bestaan uit windenergie van Eneco. (Stadsnieuws 7 feb 06).


Een CO2-neutrale Stad van de Zon in Heerhugowaard-Zuid, een wereldproject op het gebied van duurzaamheid waarvan de bouw in 2009 moet zijn afgerond. Goed geisoleerde woningen zoals de ISO++ woningen van VBM (EPC= 0,64), gebalanceerde ventilatie met HR-WTW, zonneboilers en zo mogelijk warmtepompen.
In de wijk wordt het grootste zonne-energie project ter wereld gerealiseerd: het leeuwendeel van de 5 MegaWatt PV in het HAL-gebied.
Naar een plan van Kennemerwind op de gemeentelijke milieuconferentie in het kader van Lokale Agenda 21, op 23 juni 1997, zullen er ook nog drie windturbines worden gerealiseerd. Een plan daarvoor werd door de bevolking gekozen tot een actiepunt met hoge prioriteit (2 van 21).


Een aantal mijlpalen uit twintig jaar energiebeleid:

1981: 1 oktober: in dienst treding als energiecoordinator/bouwkundig opzichter (50/50).
1982: Energiebeheer gemeentegebouwen met ZX-81 / Spectrum. Isolatie en cv-optimalisering gemeentegebouwen. Afgestudeerd aan Avond-HTS (bouwkunde) te Amsterdam. Veel geleerd van Paul Hoeke van Prov Bureau Energie NH.
1983: Er wordt volop gewerkt aan het isoleren van gebouwen en het verbeteren van cv-installaties. Dat leidt tot spectaculaire resultaten.
1984: Full-time energiecoordinator. 52% besparing op het gasverbruik van de gemeentegebouwen. Ik word steeds enthousiaster over de mogelijkheden van mijn eenvoudige huiscomputer.


1985: 2e prijs in de (Belgische) Computerwedstrijd Energiebesparing van de Vlaamse Deelregering met het computerprogramma ISO-KIT$. Een op de ZX-Spectrum 48K ontworpen rekenprogramma voor energiebesparing. Later omgezet naar Basicode-2 en via de radio verspreid. Nog steeds zeer bruikbaar!
1986: Ombouw openbare verlichting naar SOX. Energiezuinige nieuwbouw bibliotheek en buurthuis. De olieprijs daalt en de gasprijs halveert. Maar we gaan door!
1987: Heerhugowaard stelt een ambitieus beleidsplan op. Milieudefensie prijst daarom gemeente i.v.m. aanwezigheid actieve energiecoördinator.
1988: Plannen voor een 250 kW Bouma windturbine in de gemeente lukken niet vanwege een te gering windaanbod.



1989: Proefproject PEN: vijf zonneboilers in Heerhugowaard. Ik word lid van Coöp. Windenergie Vereniging Kennemerwind.
1990: MEE-team informeert inwoners over energiebesparing. Heerhugowaard wordt lid van Kennemerwind, maar zonder steun van de VVD. Die zegt: Wij doen niet mee met die milieu-gekte.








1991: CdK De Wit stelt de 10 zonnewoningen in gebruik. Daarmee wordt Heerhugowaard echt Energie-Zonnig!

De nieuwe vleugel aan het gemeentehuis (kelder en drie bouwlagen met kantoorruimten) is goed geïsoleerd en daardoor zeer energiezuinig. Door een bestaande cv-ketel om te bouwen tot HR-ketel ontstaat een besparing die gelijk is aan de warmtebehoefte van de nieuwbouw.
Op het dak van de liftkoker wordt zeer demonstratief een zonnecollector geplaatst. Totaalresultaat: 35% meer vloeroppervlak met 0% meer gas!



1992: Burgemeester Stuifbergen onthult tijdens nieuwjaarsreceptie het bord met de slogan: Heerhugowaard, energiezonnige gemeente. Met die tekst prestenteert de gemeente zich sindsdien bij de entree van het gemeentehuis en aan de weg vanaf Alkmaar.

1993: Het nieuwe energiebeleidsplan wordt volgens GEA-methodiek Novem opgezet. Eerste Energieweek in Middenwaard: een voorlichtings-manifestatie over energiebesparing en duurzame energie.

De InterGemeentelijke Structuurvisie (IGS) voor HAL-gebied wordt gepresenteerd met een ambitieus plan voor een ecologische wijk: de Stad van de Zon. Alles wat ik jarenlang had gepropageerd staat opeens zwart op wit en wordt (in 1995) door de raad geaccepteerd!

1994: Collega Nico Klaver ontwerpt een energiezuinige combinatieschool Het Vierspan met een zonne-gas-combi, energiespiegel en daglicht-dimbare verlichting. In Butterhuizen wordt de Ecologische wijk opgeleverd met 91 ecologische woningen van Tjerk Rijenga (BEAR-architekten) met zonneboilers in de huurwoningen.

1995: Het Energie-Team van de energiebedrijven gaat de wijk in. Ruim 10% van de inwoners krijgt op hun verzoek gratis besparingsadvies.
Ik word bestuurslid van Coöp. Windenergie Vereniging Kennemerwind.



1996: De gemeenteraad besluit op mijn advies tot warmtelevering in de nieuwe wijk Zuidwijk/Huygenhoek. Dat ging niet zonder slag of stoot.
Zonneboiler-actie in de regio SNK: totaal 100 zonneboilers, waarvan 47 in Heerhugowaard.
Ik word voorzitter van de Coöp. Windenergie Vereniging Kennemerwind.

1997: Plan voor 5 MW zonne-energie (PV) in het HAL-gebied met de Stad van de Zon.
Heerhugowaard genomineerd als Zonneboilerstad 1997. Ik ga twee jaar twee dagen per week bij de gemeente Alkmaar werken aan energiebeleid. Heerhugowaard gaat voor CO2-neutrale Stad van de Zon.
Gemeentelijke milieuconferentie LA-21: Het plan van Kennemerwind voor windenergie bij Stad vd Zon krijgt van bevolking hoge prioriteit (2 van 21).

1998: Stad van de Zon met 7,5 nr. 1 op EPL-lijst. Speciale Ere-Prijs in PV-competitie voor gemeenten tijdens BouwRAI. Heerhugowaard proefgemeente voor ontwikkeling van EPL.
De Montessorischool wint Provinciale Onderwijsprijs met Energie Project. Start ombouw openbare verlichting: PL met HF-VSA.

1999: De raad stelt Milieubeleidsplan vast, met apart energiebeleidsplan Energie met ambitie. Plan voor Stad van de Zon scoort slechts 4e plaats in EPL-top 50 vanwege nog onzekere windenergie. Er worden twee Eco-Teams opgestart in de gemeente.



2000: Heerhugowaard wordt lid van het Klimaatverbond. De gemeenteraad stelt energievoorziening voor Stad van de Zon vast. 4 MW zon-PV en 3 MW wind, waarmee de wijk CO2-emissieneutraal wordt. Acties in Middenwaard: isolatie (febr) en zonneboilers (mei).
Op 7 dec wordt Heerhugowaard onderscheiden met een Energy-Award voor het project Stad van de Zon. De jury noemt het een innovatief project en een geweldig voorbeeld voor andere gemeenten.






2001: Dankzij de forse verhoging van de energietarieven, maar ook van de EnergiePremie wordt zonne-energie aantrekkelijk en wordt op 9 en 10 febr in Middenwaard weer actie gevoerd. Met succes: 33 mensen schrijven zich in voor een zonneboiler en 66 voor zonnepanelen! Het leidde tot 357 zonnepanelen maar slechts 5 zonneboilers met gemeentelijke subsidie.

Op Duurzame Dinsdag 4 spt neemt Minister Netelenbos in Den Haag het koffertje met Duurzaamheidwensen in ontvangst en maakt daar bekend dat Heerhugowaard op het aspect Energie het hoogste heeft gescoord in de Lokale Duurzaamheidspiegel. Het Lokale Platform HHW had hiervoor de gemeente een groot aantal vragen voorgelegd.

In december vindt de eerste bijeenkomst plaats met onze buitenlandse partners in het Europese SunCities project waarvan de Stad van de Zon de hoofdmoot vormt.

2002: Op zaterdag 9 februari wordt in winkelcentrum Middenwaard weer actie gevoerd voor meer particuliere zonne-energie. In een half uur zijn de 50 inschrijvingen voor gemeentelijke subsidie binnen. Rond het middaguur zijn de 100 beschikbare inschrijfformulieren op. Het leidt tot 150 zonnepanelen en 2 zonneboilers met gemeentelijke subsidie.

De gemeente besluit de inkoop van energie te gaan aanbesteden. Dat heeft veel voeten in aarde, waardoor er uiteindelijk een nieuw contract met de huidige leverancier wordt gesloten. Groene energie voor de openbare verlichting en Natuurstroom voor de eerste 10.000 kWh van alle openbare gebouwen. Totaal ca. 74% duurzame energie, ook voor een groot aantal gebouwen van aan de gemeente gelieerde stichtingen, verenigingen e.d.

De bewoners van bestaande woningen kunnen profiteren van de ISV-subsidie door de EPA-Plus regeling van de gemeente. Daarmee verhoogt de gemeente Heerhugowaard de reguliere energiepremie op energiebesparende maatregelen met 50%.

De financiering van het zonne-energie project in de Stad van de Zon levert problemen op door de onzekere subsidie van de Nederlandse overheid. Europa eist duidelijkheid voordat zij haar subsidie toezegt. Minister Jorritsma komt haar toezegging niet na. Uiteindelijk wordt een garantiefonds in het leven geroepen waarin de provincie NH, NUON en de gemeente zelf elk 1/3 van het risico nemen dat de EnergiePremie niet meer zou bestaan op het moment dat het geld nodig is.
De provincie verbindt hieraan de voorwaarde dat de gemeente haar Klimaatbeleid snel ontwikkelt en het convenant met de provincie ondertekent. Daar gaan we voor!

Bij de entree van de gemeente verschijnt een nieuw bord.

2003: Op 8 februari wordt opnieuw actie gevoerd om energiebesparing door isolatie en betere installaties te bevorderen. De EPA-Plus subsidieregeling van de gemeente zorgt voor 50% extra EnergiePremie. Ook is er weer een aanbieding van zonnepanelen. En dat alles voor speciale actieprijzen. Daar was weer veel belangstelling voor.

Op 4 maart behandelt zowel het college van B&W als de raadscommissie SO het voorstel om de klimaatovereenkomst met de provincie NH te ondertekenen. B&W gaan akkoord en de raadscommissie is enthousiast, waarna op 10 maart de ondertekening een feit is. Heerhugowaard gaat voor het Pluspakket.
Tegelijk zit mijn taak er op. Het klimaatbeleid wordt vanaf nu door een collega behartigd. Ik ga mij aan de CO2-neutraliteit van de Stad van de Zon wijden. Een belangrijke taak, ook voor het klimaatbeleid.

Samenwerking met Vos Projectontwikkeling en allerlei betrokken fabrikanten en leveranciers, gesteund door TNO en ECN, moet de ontwikkeling stimuleren van ISO++ woning tot een ISO-Zero-woning. Het moet leiden tot een seriematig gebouwde energie-nul woning. Voor een periode van twee jaar wordt in Heerhugowaard een woning bestemd voor de ontwikkeling van de daarvoor benodigde verbeteringen in het concept. De aftrap wordt gegeven bij TNO.
In het kader van Technologische Samenwerking werd hiervoor een subsidieaanvraag ingediend.




Doordat collega Rob kiest voor een andere invulling van zijn functie word ik Projectleider Energie in de Stad van de Zon met als taak te zorgen dat de doelstelling - een CO2-neutrale wijk - gehaald wordt. Een en ander houdt ook in dat ik in het Europese SunCities project de International Projectmanager word.

De belangstelling voor de Stad van de Zon komt op gang. Japanse ontwikkelaars brachten een bezoek. Een Deens energiebedrijf komt met haar relaties kijken. Op de foto krijgen mensen van de Stichting Duurzaam Texel uitleg over het grondwerk tbv het recreatiegebied om de Stad van de Zon als onderdeel van een informatiemiddag over Duurzaam Ontwikkelen in Heerhugowaard.


Eerste paal Stad van de Zon

Op 3 december 2003 werd in aanwezigheid van de toekomstige bewoners, betrokkenen en Sinterklaas zelf, de eerste paal geslagen voor het eerste complex woningen met zonne-energie in het CO2-neutrale Carré van de Stad van de Zon.


Raad op Windexcursie
Op 29 april 04 gingen raadsleden en betrokken ambtenaren voor de tweede keer op windexcursie. Daar werden ze geconfronteerd met zeer stille windturbines en enthousiaste eigenaren. Hier staat men aan de voet van een Vestas 660 langs nabij Warmenhuizen. Ook de toekomstige locatie langs de N242 werd bekeken.
De raad heeft het laatste woord, maar kan wat gedeputeerde Moens betreft alleen nog praten over de plek. Dat was part of the deal bij het garantiefonds voor 1,5 MW PV in de Stad van de Zon.
Kort voor de zomervakantie ging de gemeenteraad akkoord met het voorbereiden van een nieuw bestemmingsplan voor de windturbines.

Afscheid

Het EU-Symposium op 3 nov 04 over het SunCities project was mijn definitieve afscheid van de gemeente Heerhugowaard. In zijn presentatie somde wethouder RobbertJan Piet op wat nodig is voor een dergelijk project:
- Bestuurders met ambitie
- Overheden die hun visie delen en samenwerken
- Nationale en internationale samenwerking
- En bovenal, MENSEN zoals . . .

En niet te vergeten collega Rob Piers, zonder wie het nooit van de grond gekomen zou zijn!



Heerhugowaards Nieuwsblad over recratiegebied
Op 7 juni 2005 publiceerde het Heerhugowaards Nieuwsblad actuele informatie van de gemeente Heerhugowaard over het recreatiegebied nabij de Stad van de Zon. Op 30 mei had de gemeente daarover een informatieavond georganiseerd in de raadszaal.
Het HHW-Nieuwsblad maakte er een mooi artikel van.







Heerhugowaard heeft 't allemaal!
Op 3 spt 07 publiceerde De Volkskrant een paginagroot artikel over de Stad van de Zon, met foto's van het Strand van Luna en de woningbouw. Een paar zinnen over het energie-aspect, maar serres zijn er niet zoveel en zonnecollectoren (warm water) al helemaal niet. Wel veel zonnepanelen voor elektriciteit. En de windturbines komen als het meezit misschien in 2008.
Het artikel behandelt verder vooral stedenbouwkundige aspecten. Met een aantal merkwaardige uitspraken. De treinverbinding naar de Randstad is juist ideaal: vier maal per uur. Elk half uur zonder overstappen naar Amsterdam, Utrecht en Arnhem/Nijmegen en elk half uur via Haarlem rechtstreeks naar Den Haag. Wat wil een mens nog meer? Juist de gunstige treinverbinding was voor mij reden om (nabij het NS-station) in Heerhugowaard te gaan wonen! Een rit naar een willekeurige buitenwijk van Amsterdam duurt vrijwel even lang als een enkeltje vanuit Heerhugowaard!
Heerhugowaard: comfortabel wonen met minder energie, en met veel meer ruimte en frisse lucht!

Klik hier voor de filmpagina, met o.a. de promotiefilm over de Stad van de Zon.


New-Energy.TV maakte een film over de diverse duurzame aspecten van Heerhugowaard. Wethouder Piet doet trots het woord.

De provincie Noord-Holland gaf opdracht voor een film over de duurzame projecten waaraan zij haar steun verleende. De moeite waard om te bekijken.


Eerste energieneutrale school van Nederland in Heerhugowaard
Heerhugowaard krijgt als eerste Nederlandse gemeente een energieneutrale school. Het nieuwe gebouw van het Huygens College (vmbo) en de Polsstok (praktijkonderwijs) wekt evenveel energie op als het gebruikt. Ector Hoogstad Architecten ontwerpt een ‘dorpje’ dat zo veel mogelijk in zijn eigen behoeften voorziet. Naar verwachting opent de energiezuinigste school van Nederland in 2012 zijn deuren. Speerpunten in het ontwerp van de duurzame school zijn energieneutraliteit, gezondheid, watermanagement en afval- en materiaalbeheer. Het gebouw voorziet straks in zijn eigen energiebehoefte. De compacte vorm verlaagt het energiegebruik en zorgt ervoor dat bij de bouw minder materiaal nodig is. Er zal zo veel mogelijk gebruik worden gemaakt van gerecyclede grondstoffen. Verschuifbare panelen voor de ramen beperken het warmteverlies en de opwarming. Zomers wordt warmte in de bodem opgeslagen voor gebruik in de winter. Koude wordt ’s winters opgeslagen voor gebruik in de zomer. Sensoren zorgen ervoor dat verlichting en verwarming alleen gebruikt worden als het ook echt nodig is. Bijna 2000 m2 zonnepanelen wekken het laatste beetje benodigde energie op.
Ondanks de vele voorzieningen is techniek maar één aspect van duurzaamheid, zegt architect ir. Joost Ector. “Duurzaamheid gaat vooral ook over het voorzien in je eigen behoeften. Dat sluit goed aan bij de behoefte aan zingeving van het praktijkonderwijs. We ontwerpen eigenlijk een klein ‘dorpje’ waarin mensen op een duurzame manier samenleven. Zo gebruiken de leerlingen straks hun eigen producten én leveren die aan buurtbewoners.
Het project past in de groene ambities van Heerhugowaard. In 2030 wil de stad volledig CO2-neutraal zijn. Eerder ontwikkelde de gemeente al de Stad van de Zon, een CO2-emissieneutrale woonwijk. Agentschap NL heeft de nieuwe school 500.000 euro subsidie toegekend in het kader van het Unieke Kansen Programma ‘Naar energieneutrale scholen en kantoren’.
Het maken van complete en onderscheidende architectuur die het leven van mensen verrijkt, is de ambitie van Ector Hoogstad Architecten.
"Meer nog dan in revolutionaire ideeën geloven we in geleidelijke en intelligente doorontwikkeling van onze architectonische concepten en technische expertise. We verkennen grenzen en verleggen die van binnenuit. Zo werken we met onze partners en opdrachtgevers in elk project stelselmatig toe naar toonaangevende architectuur. Met minder nemen we geen genoegen."

Wordt ongetwijfeld vervolgd . . .
(laatste wijziging 16 juni 10)

Home


Top