Energieproject Montessorischool Heerhugowaard

Een project om leerlingen te betrekken bij de maatschappij.

Onderdeel van het project was contact te maken met lokale, provinciale en landelijke politici. In dat kader spraken zij met wethouder Greta Beijaards (VVD) bij haar thuis, gedeputeerde Albert Moens (GL) in zijn provinciale kantoor, Kamerlid Diederik Samsom (PvdA) in de klas en minister-president Balkenende (CDA) in het Torentje en de Trêveszaal op het Binnenhof in Den Haag.

De projectbeschrijving moet nog aan deze site worden aangepast. De tekst zoals oorspronkelijk opgezet staat hier onder, maar de bijbehorende plaatjes moeten er nog worden bij gezocht…

Wordt ongetwijfeld vervolgd . . .
(laatste wijziging 6 april 19)

Begin 1997 ontstond bij Piet Conijn, docent aan de Hogeschool Alkmaar, het plan om iets in het basisonderwijs te gaan doen met het onderwerp Energie. Hij werd verwezen naar de energiecoördinator van Heerhugowaard die in samenwerking met de gemeentelijke onderwijsdeskundige een aantal scholen voor het plan interesseerde. Het werd uiteindelijk de Montessori-school van Heerhugowaard.
Het initiatief maakt deel uit van De Educatieve Stad, een project voor lokaal onderwijsbeleid dat niet het zwaartepunt legt bij bestuurders, maar bij de scholen en de leerlingen. Die zoeken werkrelaties met buitenschoolse instellingen en proberen hierdoor de lokale gemeenschap te betrekken bij onderwijs en opvoeding. Het Ministerie van Onderwijs verleende aan dit project een subsidie.

Een prachtig project
De Montessorischool had belangstelling voor het onderwerp en juf Marian (niet toevallig mijn eega) startte een project op waarin duurzame energie centraal stond. Een afvaardiging van de bovenbouw schreef een brief naar de heer Conijn en nodigde hem uit voor een bezoek. Tijdens dat bezoek werd de subsidie van het ministerie symbolisch overhandigd.
Er werd een denktank gevormd waarvoor een echte verkiezing werd georganiseerd inclusief wervingsacties onder de leerlingen. Er werden plannen gemaakt, taken werden gedelegeerd en men overlegde regelmatig met elkaar over de voortgang. Daarover werd weer verslag uitgebracht in de klas.

Op bezoek bij de baas van NederlandEr moest flink wat werk verzet worden

Wind en zon
Van de subsidie werd een klein windmolentje aangeschaft en geïnstalleerd. De kinderen vroegen bij de gemeente een heuse bouwvergunning aan. Zo maakten ze kennis met de bureaucratie. Bij de koop van het molentje ontving de school twee zonnepanelen van elk 50 Watt-piek die op het schuine dak werden geplaatst, één op het ZO-dak en één op het ZW-dak zodat het verschil gemeten kon worden. Later werden nog vier SunPower zonnepanelen van elk 95 Wp op het platte dak van de gemeenschapsruimte geplaatst.

De kinderen gingen op excursie naar Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) te Petten. Daar werden ze geïnformeerd over wind en zonne-energie en konden ze met eigen ogen allerlei installaties en meetopstellingen bekijken.

Meten is weten
De vier verschillende energiestromen op school (de windmolen en 2 aparte zonnepanelen op 12 volt en de SunPower panelen op 220 Volt) worden via een meetkast naar de accu en het net geleid. Alle energiestromen worden op de meetkast zichtbaar gemaakt voor de leerlingen. Een vader zorgde voor de elektrische aansluitingen. De school kreeg daarmee haar eigen onderzoekscentrum.
In de grote hal van de school werd een plekje ingericht met informatiemateriaal, werkstukken en voorbeelden van duurzame energie. Op een muurkrant wordt de stand van zaken aangegeven. De kinderen deden mee met het project Metermaatje van het Energiebedrijf. Daarmee leerden ze het energieverbruik te registreren, te meten en te beoordelen.

Zelf zonnecellen maken
Bij de start van het Energieproject kreeg de Montessorischool van het ECN een experimenteerset waarmee de kinderen (onder begeleiding) zelf zonnecellen kunnen maken met behulp van titaandioxide en bessensap. Hier zijn een paar kinderen onder toezicht bezig met zo’n proef.
Het experimenteersetje wordt op de markt gebracht door Man Solar, een spin-off bedrijf dat vanuit het ECN de markt op wil.

Zelf zonnecellen maken
Bij de start van het Energieproject kreeg de Montessorischool van het ECN een experimenteerset waarmee de kinderen (onder begeleiding) zelf zonnecellen kunnen maken met behulp van titaandioxide en bessensap. Hier zijn een paar kinderen onder toezicht bezig met zo’n proef.
Het experimenteersetje wordt op de markt gebracht door Man Solar, een spin-off bedrijf dat vanuit het ECN de markt op wil.

Onderwijsprijs
Onder leiding van juf Marian werden alle 3 groepen van de bovenbouw bij het project betrokken. Er werden lessen gegeven door betrokken deskundigen en met de zelf opgewekte duurzame energie worden allerlei proefjes gedaan. Het ECN stelde een experimenteerset beschikbaar waarmee zelf zonnecellen gemaakt worden.
Het project werd ingediend voor de Nationale Onderwijsprijs 1999. Bij de provinciale voorronde van Noord-Holland in het najaar van 1998 werd met glans de eerste plaats behaald. Dat leverde een finaleplaats op voor de Landelijke Manifestatie tijdens de onderwijsbeurs begin 1999. Deze finale werd een desillusie, doordat het thema (zelfstandig leren) geheel werd losgelaten en allerlei politieke doelen van organiserende instanties de overhand kregen.

De Monnik
Het project werd op de school voortgezet. Elk nieuw schooljaar wordt uit de sollicitanten een nieuwe denktank samengesteld. In die denktank ontstaan nieuwe initiatieven die het project levend houden.

De kinderen adopteerden windturbine De Monnik van Kennemerwind in Camperduin. Ze maakten tekeningen en beschilderden de mast op zaterdag 12 juni 1999 o.l.v. de Schoorlse kunstenaar Jaap Borgers. Oliemaatschappij BP (eigenaar van de grond waarop de molen staat) had daarvoor de materialen beschikbaar gesteld. Van BP was de directeur met een delegatie bij de happening aanwezig.

Energie uit afval
De excursie naar de Huisvuilcentrale bij Alkmaar had een tweeledig doel: de kinderen laten zien wat er aan afval geproduceerd wordt en wat er voor nodig is om al dat afval zo schoon mogelijk te verwerken. Dat daarbij ook nog energie wordt opgewekt is mooi meegenomen.
Het voornaamste punt blijft natuurlijk dat je moet opletten wat je koopt. Waarom dingen kopen die je niet nodig hebt en dus onmiddellijk weggooit, zoals teveel verpakking e.d.?

Bij de professor
Professor Schoonman van de Technische Universiteit Delft bracht dit voorjaar een bezoek aan de school. De kinderen van de bovenbouw werden door de professor uitgenodigd en volgden bij hem een college. Ze mochten in zijn laboratorium rondkijken en ook zelf proeven doen. Ze maakten er tandpasta en shampoo en mochten dit thuis uitproberen. Alle kinderen kregen het getuigschrift Tovenaarsleerling 1e klas.

Nuna op tournee bij Montessorischool Heerhugowaard
Op dinsdag 12 november 02 was de Nuna in Heerhugowaard. De solarcar werd in november 01 eerste in de World Solar Challenge, een race over 3010 km dwars door Australie. Eigenaar ESA maakt met de Nuna een tournee door alle Europese lidstaten en doet daar voornamelijk universiteiten aan. In Nederland werd de Technische faculteit in Groningen aangedaan. In Heerhugowaard werd de enige basisschool van de tournee bezocht: de Montessorischool die al enkele jaren bezig is met een energieproject, waar een denktank van zes leerlingen telkens nieuwe activiteiten ontplooit op het gebied van energiebesparing en duurzame energie.
Het was spectaculair, de Nuna had veel bekijks.

Excursie naar windturbine
Op 22 april 2004 bracht groep 8 een bezoek aan de windmolen van glastuinder H. Bood te Nieuwe Niedorp. Dankzij de speciale constructie van de windturbine konden de kinderen binnendoor naar de top klimmen en in de gondel de techniek van dichtbij bekijken. En van het uitzicht genieten natuurlijk!
Juist op dat moment kwam John Oud er langs. Deze fotograaf van de Schager Courant schoot er een prachtig plaatje van en publiceerde die in de zaterdagkrant. Dinsdag 27 april berichtte de Alkmaarsche Courant over de excursie. Met een interview met de betrokken denktank.
(klik op de Schager Courant om de foto te bekijken en op de Alkmaarsche Courant voor de tekst van het interview)

 

 

 

Internationale school op bezoek

In mei 2004 kwam een delegatie van de Internationale School uit Amsterdam op bezoek. De juf en de kinderen werden uitgebreid geïnformeerd over het project.
Ook werd verteld over de Stad van de Zon. Hier zien zij hoe het gebied vorm krijgt en de eerste woningen worden gebouwd.

EnergieBus in gebruik

Op 19 mei 04 werd in het kader van DUENTE op het Horizon-College te Heerhugowaard de EnergieBus in gebruik genomen. De EnergieBus gaat als experimenteer en demonstratie project fungeren in het Noord-Hollandse onderwijs. DUENTE is opgezet om duurzame energie technieken in de hele onderwijsketen te introduceren. Kinderen van de Montessorischool hadden de tekeningen gemaakt waarmee de bus versierd werd. Jaap Borgers zorgde dat het werd geproduceerd en op de bus werd geplakt.

Klimaatbeleid in uitvoering

Eind juni 2004 werd de school betrokken bij de onthulling van het Klimaatmonument in de gemeente Heerhugowaard. Twee leerlingen werden Klimaatambassadeur.
Deze klimaatambassadeurs spraken de gemeenteraad moed in bij de behandeling van het voorstel om windmolens te plaatsen bij de Stad van de Zon. Die zijn nodig voor schone energie voor de toekomst.
De Denktank ondertekende het contract tussen Kennemerwind en BP Energie Nederland om windmolen De Monnik weer voor vijf jaar te kunnen laten draaien op het terrein van BP in Camperduin.
Voor meer plaatjes van deze drie gebeurtenissen klik hier.

2e prijs in Kunst4molens voor Montessorischool

De Montessorischool van Heerhugowaard heeft donderdag 20 januari 2005 de tweede prijs gekregen in de landelijke wedstrijd ‘Kunst voor molens’, een project van de 12 provinciale Milieufederaties en de Stichting Natuur en Milieu.

Klik op de foto voor een leesbare versie van de publicatie in het Noordhollands Dagblad van 29 jan 05.

De prijsuitreiking vond plaats in oliemolen ‘De Passiebloem’ te Zwolle, een zeer passende locatie om over de nabije en verdere toekomst van windenergie te praten.

De jury had veel waardering voor de schilderkunst op molen ‘De Monnik’ te Camperduin en de gedichten die daarvoor door de kinderen waren gemaakt. De jury stond onder leiding van meteorologe Monique Somers en bestond verder uit Jan de Vrieze, directeur van Natuur en Milieu Overijssel, Mary Fontaine van adviesbureau voor kleur en vormgeving en Prof. Dr. Lucas Reijnders, hoogleraar Milieukunde aan de Universiteit van Amsterdam.
Marian, trekker van het ‘Energieproject’ op de Montessorischool, kreeg de tweede prijs uitgereikt. Dat had ook de eerste kunnen zijn, maar het “Weekend Amsterdam voor twee personen” leek de jury niet zo geschikt voor leerlingen van de school. De tweede prijs bestond uit een Zoekkaartenboek en Natuurgids waarmee kinderen op basis van specifieke kenmerken, allerlei dingen in de natuur kunnen leren herkennen.

Interviews politici

In het kader van het Europese Comenius project werden politici van gemeente, provincie en het rijk geinterviewd. Het begon in Heerhugowaard met Wim Boekel (weth Milieu) en Gretha Baijards (VVD). Klik op de naam voor de tekst van het interview.

Interviews politici

Daarna (vlnr) gedeputeerde Albert Moens, waar de kinderen erg enthousiast over waren, staatssecretaris Pieter van Geel van Milieu en premier JanPeter Balkenende. Klik op de naam voor de tekst van het interview.

Gedeputeerde Albert Moens:

Staatssecretaris Pieter van Geel (VROM):

Energieproject Europees

Al enkele jaren werkt Marian met de docenten van de Montessorischool in Heerhugowaard aan een Europees project op het gebied van (duurzame) energie. Het project dat bij de start werd onderscheiden met de Provinciale Onderwijsprijs van Noord-Holland werd uitgebouwd tot een project van Europese omvang. Partnerlanden zijn Engeland, Duitsland, Frankrijk en Griekenland.
Onderdeel van het project is de kennismaking met elkaars cultuur. Daarvoor worden contacten onderhouden per post en e-mail, maar ook worden de deelnemende scholen in de diverse landen bezocht.

Hiernaast een foto van de oude windmolen bij het Toplou klooster. Doordat de wind vaak vanaf dezelfde kant waait konden windmolens in een vaste richting worden gebouwd.

Internationaal!
Het energieproject krijgt een internationale dimensie door de samenwerking met enkele scholen in het buitenland. Europa subsidieert dit project over cultuur en duurzame energie. Intussen zijn voorbereidende bezoeken gebracht aan Finland (zie fotoverslag) en Griekenland. De bureaucratie werkt echter remmend, waardoor Griekenland is afgevallen en Finland een jaar moet wachten.
Nieuwe contacten met scholen in Engeland, Frankrijk, Duitsland en een andere Griekse school hebben geleid tot een project dat is goedgekeurd door het Europese Platform. Per september 2003 kon echt worden gestart. In november komen alle huidige partners in Heerhugowaard bij elkaar.

Met Frans bezoek naar Shell Solar
In augustus 2002 bleek de contactpersoon van de Franse school zijn vakantie bij vrienden in Helmond door te brengen. We regelden een bezoek aan de Helmondse fabriek van Shell Solar Energy. Na de excursie werd deze groepsfoto gemaakt voor het gebouw met Natuurstroomcentrale. Op het vakantieadres van Alain en Agnes werd het project nog even grondig doorgesproken.

Buitenlandse partners in Heerhugowaard
Eind november waren Jim uit Engeland en Alain uit Frankrijk hier om het europese project voor te bereiden waaraan zij samen zullen gaan werken met als thema Energie en Milieu. Helaas hebben de scholen uit Finland en Griekenland moeten afzeggen door problemen met hun agentschappen. De kennismaking met Jim en Alain was bijzonder nuttig en aangenaam.
Op de foto staan de gasten op het punt De Monnik te gaan bezoeken. Voor Jim was een windturbine geen nieuw fenomeen. Bij de Engelse school staat al enkele jaren een amerikaanse windturbine van 50 kW. Een publicatie daarover was voor Marian aanleiding contact met hem te zoeken.

School van Jim
In april 03 bezochten we de school van onze Engelse partner Jim. Geselecteerd vanwege de geplaatste windmolen, met een prachtig demonstratiepaneel in de hal van de school dat Jim hier demonstreert aan Marian. De windmolen is officieel in gebruik gesteld door premier Blair die in Durham is opgegroeid en in de buurt een woning heeft.

School van Alain
Begin juli 03, op weg naar onze vakantiebestemming, bezochten we Alain en zijn school. Het was vakantie, maar de ruimte was opvallend, zowel in als om de school. Naast de school was een aparte overblijfruimte met daar boven een bibliotheek. En wat te denken van twee speelplaatsen en een overdekte speelruimte buiten. Hiernaast ook een foto van het informatica-lokaal.

EU-partners in Stad van de Zon
In november 03 bezochten onze Europese partners de door de school geadopteerde windmolen De Monnik in Camperduin en het zonne-energie project in de Stad van de Zon. Ze waren zeer onder de indruk, getuige de brief die Jim schreef voor het Heerhugowaards Nieuwsblad.

Bezoek aan Kreta, eind mei 2004



Plaatjes van het bezoek aan de school waar Manolis en Lisa les geven. Het schoolgebouw staat in het centrum van Palekastro, een provinciestadje in het oosten van Kreta.

Bezoek aan Kreta 2


Vanuit onze verblijfplaats Castri Village zagen we de windturbines op een bergketen. Het appartementenhotel had net als vrijwel alle huizen op Kreta warm water van de zon.

Bezoek aan Kreta 3


Plaatjes van het windpark Aeolus nabij Sitia: 55 stuks Enercon E40 van elk 600 kW. Opvallend detail: de leidingen lopen bovengronds aan houten palen. Het griekse bordje rechts staat bij een windpark van 17 windturbines van 600 kW nabij Palekastro waarop we vanuit ons appartement uit keken.

Bezoek aan Kreta 4


Plaatjes van een experimentele installatie, waarbij getracht was met een zonvolgende spiegel de zonnewarmte te vangen. Experiment geslaagd, maar het doel bleek niet bereikbaar.

Bezoek aan Kreta 5



Bouwen gaat in warme landen anders dan hier. Passieve zonne-energie is niet gewenst. Overstekende bouwdelen moeten de ergste zonnewarmte weren. Woningen worden vaak op de groei gebouwd. Bij gebrek aan geld worden twee lagen gebouwd. De stekeinden van de betonwapening steken boven dak uit om bij een vervolg gemakkelijk te kunnen doorbouwen.
Het waterprobleem wordt zichtbaar door de vele irrigatieleidingen waarvan het water zorgvuldig gemeten wordt.

Bezoek aan Kreta 6


Gastheer Manolis laat Marian het publicatiebord over het Comenius-project over duurzame energie op de Griekse school zien. Opwekken van energie kan op verschillende manieren. Al heel lang geleden ging het op Kreta met antieke windmolens. Zal een elektriciteitscentrale in de toekomst ook onderdeel van de geschiedenis worden? Dan kan deze foto op het prikbord van de toekomstige generatie schoolkinderen.

Internationale bijeenkomst in Frankrijk
Begin oktober gingen enkele leerkrachten met vier kinderen naar Frankrijk voor een internationale bijeenkomst met de partners in het Comenius-project. Dat het een succes was vertelt Gibran Borst in het Heerhugowaards Nieuwsblad van 12 okt 04.
(De tekst wordt leesbaar als u op het plaatje klikt. Daarna kan het plaatje nogmaals vergroot worden door rechtsonder op het signaal te klikken.)

Bezoek aan Duitsland


1. Het team bereidt zich voor, 2. oefenen in drukwerk en 3. milieules van een clown.

Bezoek aan Duitsland 2


1. Kinderen leggen de energiebronnen op de juiste plaats, 2. excursie over de rijn, en 3. steile afdaling…

(laatste wijziging 13 okt 04)
Minister-president JanPeter Balkenende:

Interviews politici

De lokale en regionale pers publiceert uitgebreid op de voorpagina over deze bijzondere ontmoetingen. (Klik op het plaatje voor de leesbare publicatie)

(laatste wijziging 30 mei 05)

Fotopagina

Het Energieproject van de Montessorischool begon ooit door mee te doen met de Provinciale Onderwijsprijs van Noord-Holland. Daar bleef het niet bij. Telkens werden de leerlingen weer bij nieuwe gebeurtenissen betrokken die de Denktank had voorbereid. Daarbij werd samengewerkt met organisaties buiten de school. Zoals Kennemerwind, het Natuur- en Milieuplatform van Heerhugowaard en de gemeente.
Daarvan is hiernaast een mooi voorbeeld. Twee leerlingen zijn bij de onthulling van het Klimaatmonument gebombardeerd tot Klimaatambassadeur. Kort daarna spraken zij de gemeenteraad toe omdat zij vonden dat er windmolens moeten komen bij de Stad van de Zon.

Hiernaast een foto van dat belangrijke moment.
De gemeenteraad stemde voor het voorstel. Ook zij vonden het blijkbaar een goed idee.

Klimaatmonument


Plaatjes van de onthulling van het klimaatmonument dat geplaatst is op de rotonde middenweg-zuidtangent. De gemeente werd hiermee door Novem onderscheiden voor haar actieve energie- en klimaatbeleid.

Klimaatmonument-2


Meisjes, jongens en de grote mensen die moeten zorgen dat er wat gebeurt. Allemaal bij het klimaatmonument.

Raadsvergadering


Plaatjes van de Klimaatambassadeurs en van de oproep voor windmolens in de raadsvergadering van de gemeente.

De Monnik


Plaatjes van de ondertekening van het contract waarbij De Monnik weer vijf jaar kan blijven staan. Tegelijk werd de meterstand weer opgenomen om de productie te kunnen bepalen.

Gedichten voor De Monnik


Bouwen aan het milieu door het adopteren van een windmolen.
Dat deed de Montessorischool en de kinderen maakten er gedichten over.

Voor iedereen te lezen


Na het voordragen werden de gedichten op het hek geschroefd. Zo zijn ze voor iedereen te lezen die er langs komt.

Gedichten


Kennemerwind trakteerden de kinderen na afloop op een drankje, terwijl de anderen van de geschoten plaatjes een foto voor de krant selecteerden. Daarna nog even naar het strand waar een prachtige foto gemaakt werd van vogels die de aanval lijken te openen op de boortoren verderop in zee. Tot slot nog een foto van de bijeenkomst in de raadszaal.

Slotbijeenkomst

Het Europese Energieproject voor Duurzame Energie van de Montessorischool is ooit gestart door mee te doen met de Provinciale Onderwijsprijs van Noord-Holland. Die werd binnengehaald en na de lovende woorden van de jury ging Marian verder. Er werd contact gelegd met het Europees Platform en er werden scholen in het buitenland gezocht. In Finland en Griekenland (Corfou en Kreta) liep het uiteindelijk mis, maar Duitsland, Frankrijk en Engeland deden tot het eind mee.

Hiernaast:
Zonnepanelen op het dak van de school. Na een regenbui…

Impressie van de Slotbijeenkomst in Heerhugowaard van 31 mei t/m 4 juni 2006:

Aankomst van de buitenlanders

De aankomst met de trein in Heerhugowaard.

Aankomst 2

Plaatjes van de aankomst in Heerhugowaard.

Welkom door de Burgemeester

Plaatjes van de optredens.

Vervolg optredens

Plaatjes van het ochtendprogramma.

Langedijk

Vaartocht met Toidverdroif Cruises door het koollandschap eindigend in de Broeker Veiling.

Informatie en excursie naar Stad van de Zon

Na informatie over het project volgt de excursie.

Diederik Samsom was hier

Het gesprek met PvdA-Kamerlid Diederik Samsom die vragen van kinderen beantwoordde.

Eten in Hoorn

Vergadering voor, en presentjes tijdens de maaltijd.

Windmolens: oud

De Museummolen in Schermerhorn. Omdat er te weinig wind stond draaide de molen (gelukkig) vrijwel niet.

Windmolens: nieuw

Uitzicht vanaf een 50 m hoge windturbine.

Windmolens: nieuw

Uitzicht vanaf een 50 m grote windturbine en vanaf grote klompen in:

Speurtocht door Amsterdam

De speurtocht naar Rembrandt.

Gevonden: in het Rijksmuseum!

Rondleiding door het Rijksmuseum.

Afscheid

Het afscheid bij de trein naar verre oorden.

Ballorig

Plaatjes komen nog…

Wordt ongetwijfeld vervolgd . . .
(laatste wijziging 7 jun 06)

eerste molenser moet gezaaid worden...Het project kreeg de Noordhollandse Onderwijsprijs